รองช้ำ (Plantar Fasciitis) : โรคยอดฮิตของคนปวดส้นเท้า

รองช้ำ (Plantar Fasciitis) : โรคยอดฮิตของคนปวดส้นเท้า

คุณเคยตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกปวดส้นเท้าทันทีที่ก้าวแรกไหม? หรือเดินนานๆ แล้วเจ็บเหมือนมีของแหลมทิ่มส้นเท้า? ถ้าใช่…ระวัง! คุณอาจกำลังเผชิญกับ “โรครองช้ำ” หรือ “พังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ” โรคที่ดูเหมือนเล็กน้อยแต่สามารถรบกวนชีวิตประจำวันได้มากกว่าที่คิด หากปล่อยไว้ อาการอาจเรื้อรังและนำไปสู่อาการปวดในส่วนอื่นของร่างกายได้

Image

โรครองช้ำ

โรครองช้ำ หรือ โรคพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ เป็นหนึ่งในโรคทางระบบกล้ามเนื้อและกระดูกที่พบได้บ่อย มักเกิดจากการอักเสบเรื้อรังของพังผืดใต้ฝ่าเท้า ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในโครงสร้างปกติของเท้าทำหน้าที่ช่วยกระจายน้ำหนักไปยังฝ่าเท้าอย่างเหมาะสมในขณะยืนหรือเดิน เมื่อพังผืดใต้ฝ่าเท้าเกิดการอักเสบ จึงเกิดการรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันเป็นอย่างมากเพราะทำให้การเดินมีความยากลำบาก และหากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องอาจนำมาซึ่งอาการบาดเจ็บหรือปวดในส่วนต่างๆ ของร่างกายตามมาได้

สาเหตุของโรครองช้ำ

ขณะที่ยืน เดิน หรือวิ่ง ฝ่าเท้าและอุ้งเท้าจะเป็นส่วนที่รองรับน้ำหนักที่กดลงมาจากร่างกาย ส่งผลให้อุ้งเท้าแบนราบลง พังผืดใต้ฝ่าเท้าถูกยืดออกเพื่อช่วยพยุงอุ้งเท้าไว้ เมื่อเกิดการลงน้ำหนักที่ฝ่าเท้าที่ต่อเนื่องหรือมากเกินไป ส่งผลให้พังผืดใต้ฝ่าเท้าถูกยืดออกเป็นระยะเวลานาน กลไกดังกล่าวหากเกิดขึ้นซ้ำๆ จะส่งผลให้พังผืดใต้ฝ่าเท้าได้รับบาดเจ็บ และเกิดการอักเสบเรื้อรังได้

อาการของโรครองช้ำ

• ปวด ตึง หรือรู้สึกเจ็บคล้ายมีของแหลมมาทิ่มบริเวณส้นเท้า 
• อาจมีอาการปวดตั้งแต่บริเวณส้นเท้า จนถึงกลางฝ่าเท้า 
• มีอาการปวดบริเวณส้นเท้า โดยเฉพาะ “ก้าวแรกหลังตื่นนอน (Morning Pain)” หรือ “ก้าวแรกหลังจากนั่งเป็นเวลานาน (First Step Pain)” แต่เมื่อเดินไปสักระยะอาการเจ็บบริเวณส้นเท้าจะลดลง 
• อาการปวดอาจเกิดขึ้นได้อีกหากมีกิจวัตรที่ต้อง “ยืนหรือเดินเป็นระยะเวลานาน” 
• มีจุดกดเจ็บบริเวณส้นเท้าด้านใน

Image

รักษาอาการปวด โดยไม่ต้องพึ่งยาและการผ่าตัด 
ที่ Rehab Care Clinic

รีแฮปแคร์คลินิก คลินิกเฉพาะทางเวชศาสตร์ฟื้นฟูและกายภาพบำบัด 
มุ่งเน้นให้การบริการที่มีคุณภาพและมาตรฐาน 
เพื่อส่งมอบร่างกายที่แข็งแรง และคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าเดิม

“มุ่งมั่นดูแลทุกอาการปวด โดยแพทย์และนักกายภาพบำบัด
ด้วยเครื่องมือที่ทันสมัยและบริการด้วยหัวใจ”

นัดหมายพบแพทย์  นัดหมายผ่าน Line

ปัจจัยเสี่ยง

• อายุที่มากขึ้น ส่งผลให้ความยืดหยุ่นของพังผืดฝ่าเท้าลดลง 
• ใส่รองเท้าส้นสูงเป็นประจำ 
• เส้นเอ็นร้อยหวายหรือพังผืดฝ่าเท้าตึงเกินไป ไม่ยืดหยุ่น ซึ่งอาจเกิดได้จากไม่มีการยืดคลายเส้นเอ็น หลังการใช้งานติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน เช่น ยืนนานๆ เดินนานๆ หรือใส่รองเท้าส้นสูงเป็นประจำ 
• น้ำหนักตัวเกินเกณฑ์ ส่งผลให้เกิดแรงกดต่อพังผืดใต้ฝ่าเท้าเพิ่มขึ้น 
• สวมใส่รองเท้าที่ไม่ถูกสุขลักษณะ เช่น ใส่รองเท้าพื้นแข็ง หรือไม่พอดีกับเท้า ส่งผลให้การกระจายน้ำหนักที่เท้าไม่ดี ทำให้กล้ามเนื้อและพังผืดใต้ฝ่าเท้าทำงานหนักมากขึ้น 
• ผู้ที่มีฝ่าเท้าแบน หรืออุ้งเท้าสูง เนื่องจากผู้ที่มีภาวะเท้าแบนอาจส่งผลให้พังผืดใต้ฝ่าเท้าถูกยืดออกมากกว่าปกติอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่ผู้ที่มีอุ้งเท้าสูงพังผืดใต้ฝ่าเท้าจะมีการหดตัวเข้าหากันมากกว่าปกติ ทั้ง 2 สาเหตุทำให้กล้ามเนื้อและพังผืดใต้ฝ่าเท้าไม่อยู่ในความยาวปกติ จึงเป็นปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรครองช้ำ 
• โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์หรือข้อสันหลังอักเสบ อาจทำให้มีโอกาสเกิดการอักเสบที่เส้นเอ็นในจุดใดจุดหนึ่งที่เชื่อมต่อกับกระดูก ทำให้มีโอกาสที่จะเกิดพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบได้

สามารถยืนยันการวินิจฉัยโรครองช้ำได้อย่างไรบ้าง?

โรครองช้ำสามารถวินิจฉัยได้โดยแพทย์จะทำการซักประวัติและตรวจร่างกาย โดยแพทย์จะซักประวัติเกี่ยวกับ ตำแหน่งที่ปวด ลักษณะของการปวด กิจกรรมที่ทำให้ปวดมากขึ้น และกิจกรรมที่ทำให้ปวดน้อยลง จากนั้นตรวจร่างกายโดยดูลักษณะเท้า ขยับเท้า และคลำเพื่อหาตำแหน่งจุดกดเจ็บ ในบางรายอาจมีการตรวจเพิ่มเติม เช่น X-ray หรือ MRI บริเวณเท้าในกรณีที่สงสัยว่าอาจเป็นโรคอื่น แต่นอกจากนี้ ที่ รีแฮปแคร์คลินิกมีการตรวจด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ระบบข้อต่อและกล้ามเนื้อ เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่สามารถชี้วัดได้ว่ามีการอักเสบของพังผืดใต้ฝ่าเท้า โดยสำหรับผู้ที่เป็นโรครองช้ำนั้น ทำอัลตราซาวด์จะพบว่า เส้นเอ็นพังผืดฝ่าเท้าจะมีลักษณะบวมหนามากกว่าปกติ โดยหากมีความหนามากกว่า 4.5 mm. ซึ่งบ่งบอกว่าพังผืดฝ่าเท้านั้นมีการอักเสบ 

ในผู้ป่วยบางรายที่พังผืดฝ่าเท้าเกิดการอักเสบตรงจุดเกาะพังผืดเป็นเวลานานๆ หลายปี ร่างกายจะมีการสร้างแคลเซียมมาพอกเอาไว้ เมื่อตรวจด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ อาจพบการงอกกระดูกตรงบริเวณส้นเท้าซึ่งเป็นจุดเกาะของพังผืดได้

Image

ภาพแสดง การหนาตัวของเส้นเอ็นพังผืดฝ่าเท้าที่มีการอักเสบ (ด้านซ้าย) การหนาตัวของเส้นเอ็นพังผืดฝ่าเท้าปกติ (ด้านขวา) อ้างอิง : https://radiopaedia.org/cases/82218/studies/96273

Image

รักษาอาการปวด โดยไม่ต้องพึ่งยาและการผ่าตัด 
ที่ Rehab Care Clinic

รีแฮปแคร์คลินิก คลินิกเฉพาะทางเวชศาสตร์ฟื้นฟูและกายภาพบำบัด 
มุ่งเน้นให้การบริการที่มีคุณภาพและมาตรฐาน 
เพื่อส่งมอบร่างกายที่แข็งแรง และคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าเดิม

“มุ่งมั่นดูแลทุกอาการปวด โดยแพทย์และนักกายภาพบำบัด
ด้วยเครื่องมือที่ทันสมัยและบริการด้วยหัวใจ”

นัดหมายพบแพทย์  นัดหมายผ่าน Line

การรักษาพังผืดใต้ฝ้าเท้า หรือรองช้ำ

1. การรักษาทางกายภาพบำบัด (Physical therapy) โดยมีงานวิจัยรองรับว่าการใช้คลื่นกระแทกหรือ Focus Shockwave สามารถช่วยรักษาโรครองช้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งนักกายภาพบำบัดจะใช้ Focus Shockwave ส่งพลังงานลึกลงไปที่ชั้นพังผืดใต้ฝ่าเท้า พลังงานดังกล่าวจะกระตุ้นเนื้อเยื่อพังผืดใต้ฝ่าเท้าให้เกิดกระบวนการซ่อมแซมและสร้างเนื้อเยื่อขึ้นมาใหม่ ส่งผลให้ลดความตึงของพังผืดที่เกิดจากการอักเสบเรื้องรังได้ ทำให้ผู้ป่วยสามารถบรรเทาอาการปวดจากโรครองช้ำได้ ร่วมกับการใช้ High Power Laser ในการเติมพลังงานให้เซลล์ เพื่อช่วยในการกระตุ้นให้ร่างกายซ่อมแซม จากการอักเสบและการระบม นอกจากนี้สิ่งที่สำคัญที่สุดในการรักษาโรครองช้ำ คือการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและความแข็งแรงให้กับพังผืดใต้ฝ่าเท้าและกล้ามเนื้อน่อง เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ 
2. การฉีดยา เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการรักษาโรครองช้ำ โดยเฉพาะในกรณีผู้ที่มีอาการปวดรุนแรงและการรักษาด้วยวิธีอื่นไม่ได้ผล เช่น กายภาพบำบัด การเปลี่ยนรองเท้า หรือการใช้ยาแก้อักเสบ แพทย์อาจพิจารณาการฉีดยาเพื่อลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวด 
3. การผ่าตัด ควรพิจารณาเป็นลำดับสุดท้าย และควรทำเฉพาะในกรณีที่ผู้ป่วยเป็นโรครองช้ำที่มีอาการมากและไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยวิธีอื่น

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

• หลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่าทั้งในและนอกบ้าน 
• สวมใส่รองเท้าที่เหมาะกับเท้า : รองเท้าเป็นขนาดพอดีกับความยาวและความกว้างของเท้า วัสดุสวมใส่สบาย มีส่วนโค้ง• • รองรับพอดีกับอุ้งเท้า และพื้นรองเท้ารองรับแรงกระแทกของฝ่าเท้าขณะเดินหรือออกกำลังกายได้ดี 
• ใช้แผ่นรองรองเท้า (Insole) ที่มีความอ่อนนุ่ม และรองรับอุ้งเท้าได้พอดี เพื่อพยุงและลดแรงกระแทกที่บริเวณส้นเท้า • ควรลดการยืนหรือเดินเยอะๆ เดินติดต่อกันนานๆ 
• ประคบอุ่นหรือแช่เท้าในน้ำอุ่นจะช่วยรักษาอาการปวดตึง ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เพราะความร้อนช่วยในการกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตให้ดีขึ้น 
• ออกกำลังกายยืดกล้ามเนื้อน่อง และฝ่าเท้าสม่ำเสมอ 

โรครองช้ำดูเหมือนไม่มีอันตรายร้ายแรง แต่ก็ไม่ควรปล่อยไว้โดยไม่ทำการรักษา เพราะอาจส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันในระยะยาว และการรักษาโรครองช้ำ ส่วนใหญ่ไม่นิยมรักษาด้วยผ่าตัด เพราะเป็นการเพิ่มความเสี่ยงต่ออาการแทรกซ้อน หากมีอาการปวดแนะนำปรึกษแพทย์เฉพาะทางเพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ดังนั้น อย่ารอให้เจ็บเรื้อรัง รีบดูแลเท้าของคุณวันนี้ หากคุณกำลังเผชิญกับอาการรองช้ำ รีแฮปแคร์คลินิก พร้อมให้คำปรึกษาและดูแลคุณอย่างใกล้ชิด ให้คุณกลับมาใช้ชีวิตอย่างไร้อาการปวดอีกครั้ง

Image

ภาพแสดง การรักษาโรครองช้ำด้วยโฟกัสช็อคเวฟ (Focus Shockwave Therapy) ที่รีแฮปแคร์คลินิก