เครื่องกระตุ้นกล้ามเนื้อและเส้นประสาทด้วยไฟฟ้า (Electrical stimulation)

การกระตุ้นกล้ามเนื้อและเส้นประสาทด้วยไฟฟ้าผ่านทางผิวหนัง (TENS) คืออะไร?

Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation หรือ TENS เป็นเทคโนโลยีที่ใช้กระแสไฟฟ้าระดับต่ำผ่านอิเล็กโทรดที่ติดบนผิวหนัง เพื่อกระตุ้นเส้นประสาทและกล้ามเนื้อ เป้าหมายหลักของการใช้ TENS คือการบรรเทาอาการปวด ลดอาการตึงของกล้ามเนื้อ และกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต

Image

หลักการทำงานของ TENS

TENS (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation) หรือการกระตุ้นเส้นประสาทด้วยไฟฟ้าผ่านผิวหนัง เป็นวิธีการใช้กระแสไฟฟ้าขนาดเล็กผ่านแผ่นนำไฟฟ้าที่ติดบนผิวหนังบริเวณที่มีอาการปวด เพื่อช่วยลดการรับรู้ความเจ็บปวด

หลักการสำคัญของ TENS คือ การกระตุ้นเส้นประสาทรับความรู้สึก (Sensory nerve) เพื่อช่วยลดการส่งผ่านสัญญาณความเจ็บปวดไปยังสมอง ทำให้ผู้รับบริการรู้สึกปวดลดลง โดยการกระตุ้นสามารถปรับระดับให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

นอกจากนี้ TENS บางรูปแบบยังสามารถกระตุ้นกลไกการลดปวดตามธรรมชาติของร่างกาย โดยส่งเสริมการหลั่ง Endorphins ซึ่งเป็นสารที่มีส่วนช่วยในการลดความรู้สึกเจ็บปวด

โดยทั่วไป TENS จะเน้นการกระตุ้นเส้นประสาทรับความรู้สึกมากกว่าเส้นประสาทยนต์ (Motor nerve) จึงมักใช้เพื่อช่วยลดอาการปวดโดยไม่จำเป็นต้องทำให้กล้ามเนื้อเกิดการหดตัวอย่างชัดเจน

TENS ช่วยลดปวดได้อย่างไร?

กระแสไฟฟ้า → กระตุ้นเส้นประสาทรับความรู้สึก → ลดการรับรู้/การส่งผ่านสัญญาณปวด → ช่วยให้อาการปวดลดลง

อย่างไรก็ตาม ผลของ TENS อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับชนิดและลักษณะของอาการปวด ตำแหน่งที่รักษา และการตั้งค่ากระแสไฟฟ้าที่เหมาะสม นักกายภาพบำบัดจึงควรประเมินอาการและเลือกวิธีการใช้งานให้เหมาะสมกับผู้รับบริการแต่ละราย

ประโยชน์ของ TENS

• บรรเทาอาการปวดเรื้อรัง เช่น ปวดหลัง ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ 
• ช่วยลดอาการปวดเฉียบพลัน เช่น อาการปวดจากการบาดเจ็บหรือหลังการผ่าตัด 
• ฟื้นฟูสมรรถภาพกล้ามเนื้อ 
• กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวเร็วขึ้น 
• ไม่มีผลข้างเคียงรุนแรง และสามารถใช้ร่วมกับการรักษาอื่นๆ ได้

ข้อห้ามในการรักษาด้วย TENS

• สตรีมีครรภ์ (โดยเฉพาะไตรมาสแรก) หลีกเลี่ยงบริเวณท้องหรือหลัง 
• ผู้ป่วยที่ติดเครื่องกระตุ้นหัวใจ (Pacemaker) หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ฝังในร่างกาย 
• ผู้ป่วยที่มีโรคหัวใจ 
• ผู้ที่เป็นโรคลมชัก (หลีกเลี่ยงบริเวณคอ) 
• ผู้ป่วยที่ใส่เครื่องช่วยฟัง หรือผู้ป่วยที่ทำการผ่าตัดฝังอุปกรณ์ช่วยฟัง 
• บริเวณที่มีบาดแผลเปิดหรือมีการติดเชื้อ 
• ควรแจ้งโรคประจำตัว ประวัติอุบัติเหตุ หรือประวัติการผ่าตัด แก่แพทย์และนักกายภาพบำบัดทราบก่อนทำการรักษาทุกครั้ง

Image

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ TENS

Q : การกระตุ้นด้วย TENS รู้สึกอย่างไร? 
A : เมื่อเปิดเครื่อง TENS จะรู้สึกถึงการสั่นหรือเต้นของกระแสไฟฟ้าเบาๆ บริเวณผิวหนัง อาจคล้ายกับการนวดเบาๆ ความรู้สึกขณะทำควรรู้สึกผ่อนคลาย สบายๆ แต่ไม่ควรรู้สึกเจ็บหรือแสบ 

Q : TENS ช่วยรักษาอาการปวดได้จริงหรือไม่? 
A : TENS ช่วยบรรเทาอาการปวดโดยการขัดขวางสัญญาณความเจ็บปวดที่ส่งไปยังสมอง และกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารเอ็นดอร์ฟินซึ่งเป็นสารธรรมชาติที่ช่วยระงับปวด 

Q : ใช้ TENS บ่อยแค่ไหนถึงจะเห็นผล? 
A : ปกติแล้วแนะนำให้ใช้ครั้งละ 15-30 นาที ขึ้นอยู่กับระดับความเจ็บปวดและคำแนะนำของนักกายภาพบำบัด ทั้งนี้ แนะนำให้ทำการรักษาร่วมกับการรักษาอื่นๆ เพื่อประสิทธิภาพที่ดีขึ้น 

Q : TENS สามารถใช้กับอาการปวดแบบใดได้บ้าง? 
A : ใช้ได้กับอาการปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดจากโรคข้อเสื่อม ปวดประจำเดือน และปวดจากเส้นประสาท เช่น อาการปวดจากโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท 

Q : การใช้ TENS มีผลข้างเคียงหรือไม่? 
A : โดยทั่วไปถือว่าปลอดภัย ผลที่ได้จากการรักษาคือจะรู้สึกสั่นๆ สบายๆ ส่วนผลข้างเคียงที่พบได้น้อยคือการระคายเคืองผิวหนังบริเวณที่ติดอิเล็กโทรด หากมีอาการแดงหรือแพ้ ควรหยุดใช้และปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด 

การรักษาด้วย TENS เป็นเทคโนโลยีที่ช่วยในการบรรเทาอาการปวดและช่วยฟื้นฟูสมรรถภาพของกล้ามเนื้อ เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรังหรือเฉียบพลัน หากคุณมีอาการปวด อย่าปล่อยไว้เรื้อรัง รีแฮปแคร์คลินิก เราพร้อมให้บริการ ให้ปรึกษาและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับคุณ โดยนักกายภาพบำบัดที่มีประสบการณ์ พร้อมดูแลคุณอย่างใกล้ชิด